Bağımlılığa Sebep Olan Maddeler: Zirvedeki 5 İsim

En yüksek bağımlılık maddelerinden biri olarak belirlenen eroinin, vücuda alındığında beyindeki dopamin seviyesini %200 civarına kadar arttırdığı görülmektedir. İlk kullanımında bile yüksek bağımlılığa sebep olan madde, fiziksel ve psikolojik birçok etkilere sebep olmaktadır. Yüksek doz kullanımında koma ve ölümle sonuçlanabilen madde, ilk alımda yüksek mutluluk duygusu, kaslarda gevşeme, vücutta sıcaklık, dikkat ve hafızada gerileme gibi etkiler gösterirken alımından 6-8 saat sonrasında yoksunluk belirtileri göstermeye başlar. Bulantı, uykusuzluk, terleme, ateş başlıca belirtileridir. Kişi yoksunlukla mücadele adına sürekli madde kullanımına gereksinim duyar. Madde bağımlılığı tedavisinde ciddi yoksunluk krizleri ile çalışılır. Destekleyici ilaçlarla uygulanan tedavi sonunda bağımlılık tedavisi süreci tamamlanır.

Yüksek bağımlılığa sahip maddelerden bir diğeri olan kokain, daha çok 18-34 yaşları arasında kullanım hızının artışına sahiptir. Paralel olarak kullanım miktarının da giderek arttığı görülmektedir. En sık kullanım yolu olarak burundan toz halinde alımı bilinmektedir. İlk alımda 30-60 dakikaya kadar etkisi hissedilir. Etkisinin devamı için dozlar tekrarlanır. Enjeksiyon ya da sigara yöntemleriyle gerçekleşen alımlar en riskli kullanım yöntemleridir. Olumsuz etkilerinin çok sık hissedilmemesi nedeniyle bağımlılar daha çok maddenin sağladığı olumluluğa motive olmakta ve tedaviye direnç göstermektedirler. Maddenin yarattığı en belirgin davranış sık arama girişimidir. Olumsuz sosyal yaşantı, kullanım sıklığını arttırmakta ve tedavi sürecinde bulunulan çevreyle kişi arasına mesafe koyma öncelikli hedef iken devamında yoksunluk ve tetikleyici problemler üzerine yoğunlaşılmaktadır. Bağımlılık tedavisi boyunca bireysel terapi, grup terapisi ve relaps önleme tedavisi ve ilaç tedavileri uygulanmaktadır.

En yüksek bağımlılık yapan ilk 5 madde içinde bir diğeri olan alkol, kullanım sıklığı olarak yüksek orana sahipken, uyuşturucu madde kullanımına eşlik etme, tetikleme gibi durumlara da neden olmaktadır. Kişinin alkol bağımlılığı belirtileri..

Günümüzde kullanımın yüksek oranda görüldüğü nikotin, yüksek bağımlılığa neden olan tütün içerisindeki ana maddedir. Kullanımı sırasında akciğerlerden hızlı şekilde absorbe edilmesiyle beyne iletilen nikotin dopamin seviyesini artırmaktadır. Yüksek bağımlılığa neden olan nikotin vücuda birçok zarar vermektedir. Son zamanlarda farkındalığın oluşturulması için yapılan çalışmalar ve bilgi aktarımları zararlı etkilerinin bilinirliğinin artmasına yardımcı olmaktadır. Tedavi için özel tedavi merkezleri oluşturulmuş, farklı ilaç tedavileri kullanılmakta ve psikoterapi destek üniteleri kurulmuş bulunmaktadır. Günümüzde yüksek nikotin bağımlılığı tedavisi için kullanılan ve geliştirilen yöntemlerin giderek yaygınlaştığı ve olumlu sonuçların arttığı görülmektedir.

Kişinin alkol bağımlılığı belirtileri ise, alkol kullanım miktarının giderek arttırılması; bedensel ve ruhsal sıkıntı yaşanması, yoksunluk belirtisinin hissedilmesi, günlük yaşamı ve kişilerarası ilişkileri etkileyecek düzeyde olması, alkol kullanımını bırakmak adına başarısız denetim girişimleri, alkol kullanımını sağlamak adına yoğun çaba, zaman harcanması, sosyal başarısızlıkların bulunması olarak görülmektedir. Alkolizm tedavisi için ilaç tedavisi, psikoterapi desteği yöntemleri kullanılmaktadır.

Barbitüratlar, sakinleştirici, uyku sağlayıcı, anestejik gibi amaçlarla kullanılabilen merkezi sinir sisteminde kısa orta ve uzun etkiye sahip olan maddelerdir. Tıpta kullanılan barbitürat madde grubu, anksiyete, uyku bozuklukları, epilepsi gibi rahatsızlıklarda tedavi için uzun yıllardan beri kullanılmaktadır. Maddenin yan etkileri ve bağımlılık düzeyiyle ilgili sonuçlar kullanımının aleyhine gelişmesine neden olmaktadır. Kötüye kullanımının azaltılması için günümüzde reçete edilmesi giderek azalan barbitüratların kullanımı kontrol altında tutulmalıdır.