Doğru Terapist seçerken nelere dikkat etmeliyim?

Psikoterapiye başlama kararı, çoğu insan için kolay alınan bir karar değildir. Yardım istemek zaten başlı başına bir cesaret gerektirirken, bu kez karşınıza onlarca farklı terapist, terapi yöntemi ve uzmanlık alanı çıkar.

“Benim için doğru terapist hangisi?”

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Çünkü iyi bir terapist seçmek yalnızca eğitim bilgilerine, uzmanlık alanına veya terapistin internet üzerindeki görünürlüğüne bakarak yapılabilecek bir seçim değildir. Terapistin mesleki yeterliliği kadar, sizinle kurduğu ilişkinin niteliği ve ihtiyaçlarınıza ne kadar uygun olduğu da önemlidir.

Peki doğru terapisti seçerken nelere dikkat etmelisiniz?

1. Öncelikle terapistin eğitimini ve mesleki yeterliliğini araştırın

Psikoterapi, yalnızca insanları dinlemekten ibaret değildir. Klinik değerlendirme, psikopatoloji bilgisi, psikoterapi eğitimi, etik ilkeler ve klinik deneyim gerektiren profesyonel bir süreçtir.

Bu nedenle terapistin:

• Temel mesleki eğitiminin ne olduğunu,

• Hangi psikoterapi eğitimlerini aldığını,

• Hangi alanlarda çalıştığını,

• Ne kadar süredir danışan gördüğünü,

• Kendi psikoterapi sürecinden geçip geçmediğini,

• Gerektiğinde süpervizyon alıp almadığını

öğrenmek önemlidir.

Özellikle belirli bir problem nedeniyle terapi arıyorsanız, terapistin sizin yaşadığınız sorunla ilgili klinik deneyiminin bulunması önemli bir kriterdir. Ruhsal meselenin çözülmesi gereken yanı çalışılan ekollerin uygunluğu açısından birbirinden farklı klinik değerlendirme ve müdahale gerektirebilir.

2. “Hangi terapi yöntemini kullanıyorsunuz?” sorusu sorulabilir

Her terapist, süreci yönetmek adına farklı ekollerden faydalanabilir ya da eklektik bir yöntemle ilerleyebilir.

Bilişsel Davranışçı Terapi, psikodinamik terapi, psikanalitik psikoterapi, şema terapi, EMDR, kişilerarası terapi ve farklı psikoterapi yaklaşımlarının kendine özgü kuramsal temelleri ve uygulama biçimleri vardır.

Burada önemli olan, “En iyi terapi yöntemi hangisi?” sorusundan çok:

“Benim yaşadığım problem için hangi yaklaşım uygun olabilir ve neden?”

sorusunun araştırılması uygun olacaktır.

Terapistin, kullandığı yaklaşımın çalışmaya nasıl yansıdığını paylaşması kıymetlidir. Terapi sürecinin neden o şekilde ilerlediğini bilmeniz, sürece aktif olarak katılmanızı da kolaylaştırır.

Bilimsel psikoterapi uygulamalarında tedavi yaklaşımının kişinin ihtiyaçları, özellikleri ve terapi hedefleriyle birlikte değerlendirilmesi önerilmektedir.

3. İlk görüşme sadece tanıma tanışma anlaşma görüşmesidir

İlk seans yalnızca terapistin sizi değerlendirdiği bir görüşme değildir.

Siz de terapistin sizin için uygun olup olmadığını değerlendirebilirsiniz.

İlk görüşmede kendinize şu soruları sorabilirsiniz:

• Kendimi bu kişinin yanında rahat hissediyor muyum?

• Beni gerçekten dinlediğini hissediyor muyum?

• Anlattıklarımı yargılamadan karşılayabiliyor mu?

• Sorularımı açıklıkla yanıtlıyor mu?

• Terapi sürecini bana anlaşılır şekilde anlatıyor mu?

• İhtiyaçlarımı ve terapi beklentilerimi anlamaya çalışıyor mu?

• Bu kişiyle zor konular hakkında konuşabileceğimi düşünüyor muyum?

Psikoterapi araştırmalarında terapist ve danışan arasındaki terapötik ittifakın tedavi sonuçlarıyla güçlü biçimde ilişkili olduğu gösterilmektedir. Terapötik ittifak; terapist ve danışanın ortak hedefler belirlemesi, terapi sürecinde işbirliği yapması ve güvene dayalı bir çalışma ilişkisi kurması anlamına gelir.

Dolayısıyla yalnızca “Terapist çok eğitimli mi?” değil, “Bu terapistle çalışabiliyor muyum?” sorusu da önemlidir.

4. Kendinizi rahat hissetmeniz önemli, ancak “beni hiç zorlamıyor” tek başına yeterli değildir

Terapi sırasında kendinizi güvende ve anlaşılmış hissetmeniz önemlidir.

Ancak terapinin her zaman rahatlatıcı olması beklenmemelidir.

Bazen terapi sırasında daha önce fark etmediğiniz duygu, düşünce veya ilişki örüntüleriyle karşılaşabilirsiniz. Bazı konular hakkında konuşmak zor olabilir.

Bu nedenle iyi bir terapist yalnızca sizi rahatlatan değil; gerektiğinde sizi düşünmeye, fark etmeye ve değişmeye davet eden, bunu yaparken de güvenli terapötik çerçeveyi koruyan kişidir.

Burada önemli olan, terapistin sizi zorlaması değil; zorlayıcı konuları sizin hızınızı ve hazır oluşunuzu dikkate alarak ele alabilmesidir.

5. Terapi hedefini belirleyin

Terapiye başlamadan önce “Ben burada neyi değiştirmek istiyorum?” sorusunu düşünmek faydalı olabilir.

Örneğin:

• Sürekli kaygı yaşamak,

• İlişkilerde aynı döngüleri tekrar etmek,

• Kendini değersiz hissetmek,

• Öfke problemleri,

• Travmatik yaşantıların etkileri,

• Depresif belirtiler,

• Yeme davranışları,

• İş veya yaşam stresi

gibi farklı nedenlerle terapiye başvurabilirsiniz.

Terapistinizin ilk görüşmelerde sizi anlamaya, ihtiyaçlarınızı değerlendirmeye ve terapi hedeflerini sizinle birlikte oluşturmaya çalışması önemlidir.

Terapi, terapistin tek taraflı olarak karar verdiği bir süreçten ziyade işbirliğine dayalı bir çalışma olmalıdır.

6. Terapistinizin her şeyi bildiğini varsaymayın; soru sormaktan çekinmeyin

Terapiye başlarken bazı danışanlar terapiste soru sormanın “ayıp” veya “uygunsuz” olduğunu düşünebilir.

Oysa terapistinize soru sormanız son derece doğaldır.

Örneğin:

“Benim yaşadığım problemle daha önce çalıştınız mı?”

“Hangi terapi yaklaşımını kullanıyorsunuz?”

“Terapi süreci yaklaşık olarak nasıl ilerliyor?”

“İlerlemeyi nasıl değerlendireceğiz?”

“Seans sıklığı konusunda nasıl bir plan öneriyorsunuz?”

gibi sorular sorabilirsiniz.

Mesleki yeterliliği olan bir terapistin, bu sorular karşısında şeffaf ve açıklayıcı olması beklenir.

7. Terapistin size “tek doğruyu” söylemesini beklemeyin

Psikoterapinin amacı çoğu zaman danışana hayatıyla ilgili hazır cevaplar vermek değildir.

“İşinden ayrıl.”

“Bu ilişkiyi bitir.”

“Ailenle görüşme.”

“Şunu yaparsan kesin düzelirsin.”

gibi doğrudan yönlendirmeler bazı durumlarda terapinin amacından uzaklaşmasına neden olabilir.

Psikoterapide asıl amaçlardan biri, kişinin kendi duygu, düşünce, ihtiyaç ve davranışlarını daha iyi anlamasına ve kendi kararlarını daha sağlıklı biçimde verebilmesine yardımcı olmaktır.

Terapist size farklı bir perspektif sunabilir, bazı noktaları fark etmenize yardımcı olabilir ve gerektiğinde uygun müdahalelerde bulunabilir. Ancak terapi, terapistin sizin hayatınızı sizin yerinize yönetmesi değildir.

8. Terapistin size uygun olup olmadığını zaman içinde yeniden değerlendirebilirsiniz

İlk seansta mükemmel bir uyum hissetmemek, terapinin mutlaka başarısız olacağı anlamına gelmez.

Bazen güven ilişkisinin oluşması birkaç seans sürebilir.

Ancak uzun süre boyunca:

• Kendinizi anlaşılmamış hissediyorsanız,

• Terapi hedefleriniz hiç konuşulmuyorsa,

• Sorularınız yanıtsız kalıyorsa,

• Seansların size yardımcı olmadığını düşünüyorsanız,

• Terapistinizle ihtiyaçlarınızı konuşamıyorsanız,

bunları doğrudan terapistinizle paylaşabilirsiniz.

İyi bir terapötik ilişkide danışanın geri bildirimlerinin dikkate alınması ve gerektiğinde terapi sürecinin yeniden düzenlenmesi önemlidir.

Bazen sorun terapi yönteminden değil, terapist-danışan uyumundan kaynaklanabilir. Böyle bir durumda başka bir terapistle çalışmayı değerlendirmek de son derece normaldir.

9. İnternetteki yorumlar ve sosyal medya görünürlüğü tek başına ölçüt olmamalı

Bir terapistin sosyal medyada çok aktif olması, çok fazla takipçisinin bulunması veya arama sonuçlarında üst sıralarda çıkması, onun sizin için doğru terapist olduğunu göstermez.

Aynı şekilde çok az sosyal medya paylaşımı yapan bir terapistin de klinik olarak yetersiz olduğunu söylemek mümkün değildir.

Sosyal medya mesleki yeterliliğin ölçüsü değildir.

Terapist seçerken dijital görünürlükten çok eğitim, klinik deneyim, etik çalışma biçimi, uzmanlık alanı ve sizinle kurduğu profesyonel ilişkinin niteliğine bakmak daha sağlıklıdır.

10. İyi bir terapist gerektiğinde başka bir uzmana yönlendirebilir

Her terapistin her konuda uzman olması beklenmez.

Bazen danışanın ihtiyacı psikoterapinin yanı sıra psikiyatrik değerlendirme, tıbbi değerlendirme veya başka bir uzmanlık alanının desteğini gerektirebilir.

Profesyonel bir terapist, kendi çalışma sınırlarını bilir.

Gerektiğinde psikiyatrist, hekim veya başka bir ruh sağlığı uzmanıyla işbirliği yapması, terapistin yetersiz olduğu anlamına gelmez. Aksine, danışanın ihtiyaçlarını kendi mesleki sınırlarının önünde tutabildiğini gösterebilir.

Peki doğru terapisti bulduğunuzu nasıl anlarsınız?

Belki de en önemli soru budur.

Doğru terapist sizin için mutlaka “en çok eğitim almış”, “en popüler” veya “en pahalı” terapist değildir.

Doğru terapist;

mesleki yeterliliği olan,

etik sınırlar içinde çalışan,

sizi gerçekten dinleyen,

ihtiyaçlarınızı anlamaya çalışan,

terapi yöntemini açıklayabilen,

sizinle ortak hedefler belirleyen

ve kendinizi zaman içinde daha iyi anlamanıza ve değişim yaratmanıza yardımcı olabilen terapisttir.

Psikoterapi, iki insan arasında kurulan profesyonel bir çalışma ilişkisidir. Bu nedenle terapi yönteminin bilimsel temeli kadar, terapist ve danışan arasındaki ilişkinin niteliği de önem taşır. Araştırmalar; terapötik ittifak, empati, işbirliği ve ortak hedeflerin psikoterapi sonuçlarıyla ilişkili olduğunu göstermektedir.

Son olarak...

Terapiye başlamak için hayatınızın “yeterince kötü” olmasını beklemeniz gerekmez.

Bazen insan yalnızca kendisini daha iyi anlamak, tekrar eden ilişki örüntülerini fark etmek, yaşamındaki bir dönüm noktasını anlamlandırmak veya uzun süredir taşıdığı bir yükü profesyonel bir ortamda ele almak için de terapiye başvurabilir.

Ve unutmayın:

Bir terapist seçmek, hayatınızla ilgili önemli bir karar vermektir. Bu nedenle terapistinizi seçerken soru sormanız, araştırmanız ve size uygun olup olmadığını değerlendirmek en doğal hakkınızdır.

Kendiniz için doğru terapisti bulduğunuzda psikoterapi yalnızca yaşadığınız sorunları azaltmaya değil; kendinizle, ilişkilerinizle ve hayatınızla kurduğunuz ilişkiyi daha derinlikli biçimde anlamanıza da alan açabilir.

Bireysel yetişkin psikoterapi alanında, Kadıköy'de bulunan kliniğimde yüz yüze ya da online olarak görüşmelerimi gerçekleştirmekteyim. Psikoterapi sürecinize başlamak için merak ettikleriniz için ve seans planlamak için iletişim numaralarından bana ulaşabilirsiniz.