Kişilik Bozuklukları

Kişiliğimiz; dünyayı nasıl algıladığımızı, başkalarıyla nasıl ilişki kurduğumuzu ve kendimizi nasıl deneyimlediğimizi belirleyen köklü örüntülerdir. Kişilik bozuklukları ise bu örüntülerin — çok erken dönemde şekillenmiş, katı ve kişiye uzun süreli sıkıntı yaratır hale gelmiş biçimleridir. Bir karakter kusuru değil; anlaşılmayı ve dönüşmeyi hak eden psikolojik tablolardır.

​

Paranoid, şizoid ve şizotipal kişilik bozuklukları; sosyal geri çekilme, kuşkuculuk ve alışılmışın dışında algı veya düşünce biçimleri öne çıkar.

Borderline, narsisistik, antisosyal ve histrionik kişilik bozuklukları; yoğun duygusallık, impulsivite ve ilişkilerde çalkantılı örüntüler belirgindir.

Obsesif-kompulsif, bağımlı ve kaçıngan kişilik bozuklukları; yoğun kaygı, mükemmeliyetçilik, bağımlılık ve reddedilme korkusu ön plandadır. 

​

Belirtiler Nelerdir?

​

• Pek çok farklı ortamda tekrarlayan ilişki ve davranış örüntüleri

• Kendi iç dünyasını ya da başkalarını gerçekçi biçimde değerlendirmede güçlük

• Duygu yoğunluğunu yönetmede ve düzenlemede zorlanma

• İmpulsif, öngörülemeyen ya da aşırı kontrollü davranışlar

• Yakın ilişkilerde süregelen gerilim ve kırılganlık

• "Hep böyleydim, bu benim" duygusuyla çevrilen farkındalık eksikliği

​

Terapi Ne Zaman Gereklidir?

İlişkileriniz sürekli aynı noktada çıkmaza giriyorsa

Tekrarlayan çatışmalar, kopuşlar ya da yalnızlık hissi, altta yatan köklü bir örüntüye işaret edebilir.

Duygularınızın sizi yönettiğini hissediyorsanız

Yoğun öfke, yüksek terk edilme kaygısı ya da aşırı duygusal tepkiler işlevselliği etkiliyor olabilir.

"Kendim olmaktan" yorulduysanız

Kimlik belirsizliği, kronik boşluk hissi ve kim olduğunuza dair süregelen karmaşa, terapide derinlemesine ele alınabilir.

Öz zarar ya da intihar davranışları varsa

Özellikle borderline kişilik bozukluğunda sık görülen bu durum, en kısa sürede uzman desteği gerektiren bir kriz işaretidir.

Çevrenizdekilerin geri bildirimleri sürekli benzerleşiyorsa

"Çok kontrol edicisin", "duygusal olarak mesafelisin", "aşırı hassassın" gibi tekrar eden yansımalar, farkına varılmayı bekleyen bir örüntüye işaret ediyor olabilir.

​

Terapi Kişilik Bozukluklarında Nasıl Çalışır?

Kişilik bozuklukları uzun soluklu bir terapötik çalışma gerektirir; ancak değişim mümkündür. Diyalektik Davranış Terapisi (DBT), Şema Terapi ve psikodinamik yaklaşımlar bu alanda etkinliği araştırmalarla desteklenmiş yöntemler arasındadır. Terapi sürecinde:

• Erken dönemde oluşan temel şemalar ve bağlanma örüntüleri keşfedilir

• Duygu yoğunluğunu tolere etme ve düzenleme becerileri güçlendirilir

• İlişki kurma biçimleri yeniden yapılandırılır

• Kimlik ve öz değer duygusu daha sağlam bir zemine oturtulur

Kişilik bozuklukları, "böyle doğulduğu" için değil — çoğunlukla erken dönem deneyimlerinin yarattığı uyum stratejileri olarak şekillenir. Bu örüntüler değişebilir; çünkü öğrenilmiş her şey, dönüşmeye açıktır.

​

​